ARAŞTIRMA YÖNTEMİ BELİRLEME VE ARAŞTIRMA MODELİ OLUŞTURMA: DENEYSEL ÇALIŞMA ÖRNEĞİ

Yürütülecek tüm bilimsel araştırmaların araştırma yönteminin belirlenmesi o çalışmanın teorisinin ortaya konması ve araştırmanın başlangıcından bitişine kadar olan sürenin planlanması açısından önemlidir. Araştırma yöntemi belirleme, bazı çalışmalar için basit bir ilişki ile sınırlandırılabilme anlamına gelirken, bazı çalışmalar için çeşitli ileri analizlerin gerekli olduğu karmaşık araştırma modelleri demek olabilir.

Araştırmacılar, çalışmaları için doğru yöntemi ve modeli belirleme konusunda acele etmemelidir. Doğru yöntem ve model belirleme, ister çalışmanız bir tez projesi olsun ister sonucunda yayınlayacağınız bir araştırma, literatür taraması tamamlandıktan sonra yapılacak en önemli aşamadır. Keşif niteliğinde literatür taraması tamamlandıktan sonra çalışmanın teorisi ve araştırmacının soruları netleşmiş olur. Bu sürecin ardından çalışmanın nasıl ilerleyeceği yani hangi araştırma yönteminin ve araştırma modelinin kullanılacağı araştırmacı tarafından belirlenmelidir.

Araştırma yöntemine örnek olarak deneysel çalışma yöntemini verebiliriz. Bu araştırma yöntemi genelde kontrollü deneylerin yapıldığı ve bir veya birden fazla grubun değerlendirilerek analiz edilmesidir. Deneysel çalışmalarda araştırmacı olası tüm değişkenleri kontrol etmeye çalışır veya bu değişkenleri araştırmanın dışında tutmaya çalışır. Diğer bir deyişle çalışmanın bağımsız değişkenlerini değiştirerek veya belirleyerek bağımlı değişkendeki değişimleri gözlemler.

Araştırma yöntemi belirlendikten sonra araştırmacı tezinin, projesinin veya bağımsız araştırmasının modelini oluşturmalıdır. Araştırma modeli, araştırılan konunun derinliğine veya araştırmacının sorusuna ilişkin hipotezlerinin derinliğine bağlı olarak karmaşıklığı değişen bir araştırma haritası olarak adlandırılabilinir. Bu harita yani araştırma modeli, konuya hakim bir araştırmacı için yol gösterici ve söz konusu araştırmanın anlaşılması için önemlidir.

Araştırma modeli yürütülecek çalışmanın kaç bağımlı değişkeninin kaç bağımsız değişkeninin olduğunu gösteren bir tablo olarak rapor edilebilir. Tablo 1’de sigara kullanımı ve spor yapmanın kanser hastalığı geliştirme ile ilişkisinin incelendiği basit bir çalışmanın temel deneysel model simülasyonu gösterilmektedir.

Tablo 1. Günlük Sigara Kullanımı ve Günlük Spor Süresinin Kanser Hastalığı Geliştirme ile İlişkisi İçin Gerekli Deneğin Dağılımı

Yukarıdaki Tablo 1’de de görüldüğü üzere her bir değişken dört ayrı alt seviyeye ayrılmış olup bağımsız değişkenlerin bağımlı değişken ile ilişkisinin daha detaylı ve net bir şekilde ortaya konması amaçlanmıştır. Günlük Sigara kullanımı: Yok (hiç sigara kullanılmaması), 10 Adet (günde 10 adet sigara kullanılması), 20 Adet (günde 20 sigara kullanılması), 30 Adet (günde 30 adet sigara kullanılması) olarak tanımlanmıştır. Ayrıca, Günlük Spor Süresi: Yok (hiç spor yapılmaması), 1 Saat (günde 1 saat spor yapılması), 2 Saat (günde 2 saat spor yapılması), 3 saat (günde 3 saat spor yapılması) olarak tanımlanmıştır. Bağımlı değişkenin ölçümlerinin yapılacağı deneklerin dağılımın gösterildiği kısımda her bir koşul için (ör: 1 saat spor yapan ve 10 adet sigara içen denekler) 30 adet denek kullanılacaktır. 16 koşul olduğundan ve her bir koşulda 30 adet denek yer alacağından dolayı toplam 480 deneğe ilişkin ölçüm gerçekleşecektir.

Yapılacak çalışmaya ilişkin elde edilecek detaylı sonuçlar ışığında spor süresinin değişiminin ve sigara kullanım miktarının değişiminin kanser hastalığı geliştirme ile ilişkisi hakkında sonuçlara ulaşılacaktır. Böylece, “Sigara kullanımındaki artış kansere sebep oluyor mu?”, “Ne kadar spor yapılırsa kanser hastalığı geliştirme o kadar azalır?” gibi sorulara cevap bulunabilir.

Anahtar Kelimeler: Bilimsel Araştırma, Araştırma Yöntemi, Teori, Karmaşık Araştırma Modelleri, Araştırmacı, Tez, Proje, Yayın, Literatür Taraması, Araştırma Modeli, Deneysel Çalışma Yöntemi, Kontrollü Deney, Analiz, Değişken, Bağımlı Değişken, Bağımsız Değişken, Gözlem, Hipotez, Tablo, Rapor, Ölçüm, Deneklerin Dağılımı, Denek.

Yorum gönder